Nằm trong chuỗi các hoạt động đẩy mạnh giáo dục STEM và đổi mới phương pháp giảng dạy của Tổ Tự nhiên 2. Ngày 05/01/2026 vừa qua, các em học sinh trường THCS Tam Hiệp đã có một tiết học Khoa học Tự nhiên vô cùng hào hứng với Chuyên đề: "Thực hành STEM: Quan sát vi khuẩn và làm sữa chua". Không chỉ dừng lại ở những trang sách khô khan, tiết học đã biến lớp học thành một phòng thí nghiệm thu nhỏ, nơi các em được "mắt thấy, tay làm" và ứng dụng kiến thức sinh học vào đời sống thực tiễn.
🔬 Từ lăng kính khoa học: Khám phá bí ẩn của sự "Lên men"
Tiết học được mở đầu bằng một câu hỏi gợi mở đầy thú vị từ giáo viên: "Nếp cẩm, dưa muối và sữa chua có điểm chung là gì?". Rất nhanh chóng, các em học sinh đã nhận ra sợi dây liên kết giữa những món ăn quen thuộc hàng ngày: Chúng đều là sản phẩm của quá trình lên men.
Để hiểu rõ hơn về hiện tượng này, lớp học được chia thành 6 nhóm nhỏ để tự tay tiến hành thí nghiệm quan sát. Các em được trực tiếp pha chế các ống nghiệm chứa bánh men, dung dịch đường glucose và nước lọc. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên và việc đối chiếu với bộ thí nghiệm mẫu (đã được ủ trước 3-4 tiếng), các nhóm đã vô cùng thích thú khi tự mình ghi nhận hiện tượng bọt khí nổi lên và mùi rượu đặc trưng ở ống nghiệm có đường. Từ đó, các em tự rút ra kết luận sâu sắc về quá trình "lên men etylic" và phân biệt nó với "lên men lactic" (quá trình tạo ra sữa chua, dưa muối).
🥛 Hóa thân thành "chuyên gia dinh dưỡng": Đi tìm công thức sữa chua chuẩn vị
Sôi nổi nhất trong tiết học chính là phần thảo luận xây dựng quy trình làm sữa chua. Mục tiêu đặt ra cho các nhóm là phải thiết kế được một mẻ sữa chua "đạt chuẩn": vị chua dịu, đông thành khối, không tách nước và thơm ngon.
Các nhóm đã cùng nhau phác thảo quy trình chi tiết ra giấy và tự tin lên thuyết trình bảo vệ quan điểm của mình. Hàng loạt những câu hỏi phản biện sắc bén mang tính ứng dụng cao đã được giáo viên và các học sinh đưa ra mổ xẻ như:
- Vì sao sữa chua lại đông mịn được? (Do sự đông tụ protein - casein trong sữa dưới tác dụng của acid lactic).
- Nhiệt độ vàng để vi khuẩn lactic hoạt động là bao nhiêu? (Khoảng 40-45°C).
- Tại sao làm xong phải cất ngay vào tủ lạnh? (Để hãm quá trình lên men, tránh cho sữa bị quá chua).
Chính những màn hỏi đáp cộng điểm thưởng này đã giúp các em khắc sâu kiến thức lý thuyết một cách tự nhiên và chủ động nhất.
🎬 Trải nghiệm thực tế: Về nhà làm "Vlogger", lên lớp làm "Giám khảo"
Tinh thần STEM không chỉ dừng lại ở 45 phút trên lớp mà còn nối dài về tận căn bếp của mỗi gia đình. Giáo viên đã giao một bài tập về nhà "độc lạ": Các nhóm tự tay làm sữa chua theo quy trình đã chốt, đồng thời quay video lại toàn bộ quá trình thực hiện (từ khâu chuẩn bị, pha trộn, ủ nhiệt cho đến khi ra thành phẩm).
Trong tiết học nghiệm thu tiếp theo, không khí lớp học thực sự bùng nổ khi các video "cây nhà lá vườn" được trình chiếu. Thú vị hơn cả là phần "đánh giá chéo", các em được tự tay nếm thử thành phẩm của nhóm bạn, chấm điểm dựa trên độ đông mịn và hương vị thực tế.
Tiết học chuyên đề STEM "Làm sữa chua" đã khép lại với rất nhiều tiếng cười và những mẻ sữa chua ngọt ngào. Thông qua những hoạt động trải nghiệm thực tiễn này, Tổ Tự nhiên 2 - Trường THCS Tam Hiệp hy vọng sẽ tiếp tục thắp lên ngọn lửa đam mê khoa học, giúp các em học sinh nhận ra Sinh học không hề xa vời mà luôn hiện diện và mang lại những giá trị hữu ích ngay trong chính cuộc sống hằng ngày.